Bilimsel Yaklaşım · Etik Değerler · Mesleki Yetkinlik
Ana Sayfa Hakkımızda Uzmanlarımız Hizmetlerimiz Çocuk ve ErgenYetişkin ve AileTest ve Değerlendirme Kitaplarımız Yazılar Sık Sorulan Sorular İletişim Randevu Al
Ana Sayfa › Hizmetlerimiz › Çocuk ve Ergen › Davranış ve Uyum Sorunları

Davranış ve Uyum Sorunları

Davranış sorunları; çocuğun öfke nöbetleri, karşı gelme, kurallara uymakta zorlanma, saldırganlık ya da inatlaşma gibi davranışlarının, yaşından beklenenin ötesinde sıklaşması ve günlük yaşamını, ilişkilerini, okul uyumunu belirgin biçimde etkilemeye başlaması durumudur. Burada önemli olan bir ayrımı en baştan kurmak gerekir: her öfke patlaması ya da her "hayır" deme çabası bir sorun değildir. Küçük bir çocuğun sınırları zorlaması, zaman zaman öfkelenmesi ya da isteklerinde diretmesi gelişimin doğal bir parçasıdır. Sorun, bu davranışlar sürekli hâle geldiğinde, şiddetlendiğinde ve çocuğun kendisine ya da çevresine zarar verir noktaya geldiğinde başlar.

Davranış sorunlarını anlamanın en kritik noktası, davranışın çoğu zaman bir neden değil, bir sonuç olduğunu görmektir. Çocuk, henüz duygularını sözcüklerle ifade edemediği için, yaşadığı zorlanmayı davranışıyla anlatır. Bir öfke patlamasının altında çoğu zaman çaresizlik, kaygı, kıskançlık, dikkat çekme ihtiyacı ya da anlaşılmadığı duygusu yatar. Bu nedenle "yaramaz çocuk" ya da "şımarık çocuk" gibi etiketler yalnızca yanıltıcı değil, aynı zamanda çocuğun kendini o tanımın içinden görmeye başlamasına yol açtığı için zararlıdır. Davranış, çocuğun bize ulaştırmaya çalıştığı bir mesajdır; sorulması gereken soru "bu çocuğun nesi var?" değil, "bu davranış bize neyi anlatmaya çalışıyor?" sorusudur.

Bu sorunlar farklı biçimlerde görülebilir. Kimi çocukta sık ve şiddetli öfke nöbetleri, kimi çocukta sürekli karşı gelme ve otoriteyle çatışma, kimi çocukta vurma, ısırma, eşyalara zarar verme gibi saldırgan davranışlar öne çıkar. Bazı çocuklarda ise davranış sorunu daha sessiz bir biçimde (kurallara pasif direnç, sürekli somurtma ya da işbirliğinden kaçınma olarak) kendini gösterir. Bu davranışların altında bazen bir dikkat güçlüğü, bazen kaygı ya da depresif bir duygudurum, bazen de ailedeki bir değişim (kardeş doğumu, ayrılık, taşınma) ya da tutarsız sınırlar yatabilir.

Erken fark etmek ve doğru desteği zamanında sunmak, davranış sorunlarında da oldukça önemlidir. Aileyle yapılan görüşmede çocuğun gelişim öyküsü, davranışın ne zaman ve hangi durumlarda ortaya çıktığı ele alınır; gerektiğinde okulla iletişim kurulur ve çocuk oyun temelli görüşmelerle değerlendirilir. Amaç davranışı bastırmak değil, altında yatan ihtiyacı anlamak ve çocuğun duygularını daha sağlıklı yollarla ifade etmesine alan açmaktır. Bu süreçte aileye, evde uygulayabileceği tutarlı ve güven veren bir tutum geliştirmesinde de eşlik edilir. Erken destek, davranışın yerleşmesini önler; hem çocuğun hem ailenin yükünü hafifletir.